Umut
 
 Yılmaz Güney; Kimi için Türk sinema tarihinin en iyi oyuncu ve yönetmenlerinden biri,kimi içinse katil bir komünist.Biz Adana'lılar için tabii ki birinci seçenek ağır basıyor.Bu konuda taraflı davrandığımız doğrudur.Sadece Adana için değil belki,bütün ülke için de geçerli olan bu tezimiz.Zaten ortaya çıkardığı eserlerde bunun kanıtı mahiyetinde.O'nun için sayfalar dolusu methiye düzsek de,bitiremeyiz,onun için en iyisi mi bu muhteşem şahaseri anlatalım.

    1970 yapımı olan bu film elbette üstadın memleketi olan Adana'da geçmektedir.Başrollerini Yılmaz Güney'le beraber yine büyük bir usta olan Tuncel Kurtiz paylaşmaktadır.Diğer önemli oyuncularda sırasıyla Osman Alyanak,Enver Dönmez ve tabii ki karısını oynayan Gülsen Alnıaçık'tır.

     Filmin konusunu burada anlatmayacağım.Bu yazıyı yazmamın aslı sebebi,bir memleket filmi nasıl yapılır,nasıl en güzel şekilde anlatılırdı.(Memleket derken tabii ki şehirden bahsediyorum).

     Aklıma gelen ilk sahneler sabahın köründe şişlere ciğer takan usta,Adana'nın olmazsa olmazı kebapçılar vs.Ve daha bunun gibi bir çok görüntü vardır bu filmde.Ama en önemli detay ''Filmdeki karakterlerin konuşma biçimi ve kullandıkalrı kelimelerdir.'' Yılmaz Güney bu kelimeleri cümleleri,hatta mimikleri öyle güzel ve öyle dozunda kullanmıştır ki,izlerken (Özellikle Adana'lı olanlar ''Oha lan,aynı ben'') dediğinine eminim ve şahidim ki,işte bunun için filmin ''Olmuş'' olduğunun göstergesidir.

   Film elbette ödüle doymayacaktır.2. Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Film,En İyi Yönetmen,En İyi Senaryo,En İyi Erkek Oyuncu,En İyi Müzik (Arif Erkin),En İyi Fotoğraf (Kaya Ererez) olmak üzere tam 6 ödülün sahibi olmuştur.Bu kadarla kalmayacaktı tabii.Altın Portakal Film Festivali'nde En İyi Erkek Oyuncu ödülünün yanı sıra,yine uluslararası bir festival olan Grenoble Film Festivali'nde Seçici Kurul Özel Ödülü'nün de sahibi olmuştur.

    Kısacası yapım yılı itibariyle elbette sansüre takılsa ve  Sansür Kurulu tarafından yasaklansa da,bu destansı  yapıt bizlere bir şekilde ulaşacaktı ve sinemaseverlerin kalbine taht kuracaktı.İyi ki yaşamış ve bize bunun gibi daha birçok şahaser bırakmışsın Yılmaz Güney!

Fil Adam

Bir film nasıl kült olur ve klasikler arasında yer alır cevabının tam karşılığı işte bu film.Kendime de çok kızıyorum elbette,neden izlemeyi bu zamana kadar bekledim diye.İzledikten sonra,bir çok kişinin,benimle aynı düşüncede olacağını tahmin ediyorum.

  Gerçek bir öyküden esinlenerek çekilen bu film,John Merrick isimli,doğuştan gelen fiziksel bozukluğa sahip olan birinin hayatını sinemaya aktarılmıştır.Bu hastalık filme adını da veren ve halk arasında 'Fil Adam' olarak bilinen bir tür hastalıktır.Bu hastalıkla boğuşan,Dünya'nın belirli bölgelerinde yaşayan insanların varlığı hala devam etmektedir.

   Film'imizin başrol oyuncusu,Fil Adam karakterine hayat veren John Hurt.John,bu filmde öylesine olağanüstü bir çıkarmıştır ki,1981 yılında Bafta Ödüllerinde 'En İyi Erkek Oyuncu' ödülü ile taçlandırılmıştır.Bu hastalığa yakalanan insanların gerçek hayatta nasıl zorluklarla karşılaştıkları,nasıl toplumdan dışlandıkları yada sadece filmde olduğu gibi sirk,panayır vb.işlerde çalışmak zorunda olduklarını öyle ustaca,adeta masal gibi aktaran oyuncu,bu ödülü boşuna haketmediğini çok iyi bir şekilde göstermektedir.Film'den ayrıntı vermek istemiyorum ama,özellikle iki sahne vardır ki,bu sahnelerde,insanın etkilenmemesi neredeyse imkansıza yakındır.Birincisi şömine başında,misafir olduğu evdeki dostlarına annesinin resmini göstererek,onu nasıl özlediğini ve aradığını anlattığı sahnedir.Burada öylesine içten bir kaç cümle söylemektedir ki ,bence filmin can alıcı noktasıdır.Diğeri ise,yukarıda da belirttiğim gibi,bu hastalığa maruz insanların nasıl toplumda alay konusu oldukları hakkında bizi çok iyi bilgilendiren istasyon sahnesidir.Burada da artık isyan noktasına gelen John Merrick ''I'm human' repliğiyle adeta,o insanların duygularına tercüman olmkatadır.

  Film'in bir diğer ağır topu ise kuşkusuz sinemanın gelmiş geçmiş en iyi oyuncularında biri olan Anthony Hopkins'dir.John Merrick'e tüm iyi niyetiyle yardım etmek ve onu topluma kazandırmak isteyen doktor Frederick Treves rolü ile karşımıza çıkan Hopkins,yine kendinden beklentileri boşa çıkarmamış ve her zamanki gibi muhteşem bir performans sergilemiştir.

   

  Son paragrafı tabii ki film yönetmeni David Lynch için ayırdım.Bu evrenin en başarılı yönetmenlerinden biri olan Lynch,ustalıkla işlenen senaryoyu,öylesine başarılı bir şekilde beyazperdeye aktarıyor ki,sinemaseverler için muhteşem bir görsel şölen ortaya çıkıyor.Harika planlar,karakterlerin adeta iç dünyasına bizi mahkum edecek kadar ince işçilikler,yönetmenin neden bu kadar büyük bir isim olduğunu bize bir kez daha hatırlatıyor.1980 yapımı olmasına rağmen filmin siyah-beyaz olduğunu hatırlatmak isterim.İyi seyirler.

Tutkunun nirvanası

Bu filmi yazmadan önce uzun süre acaba en iyi nasıl yazabilirim diye düşündüm.Çünkü bu film benim en sevdiğim filmdi ve o'na layık bir şekilde kusursuzca yazıya dökebilmeliyidim.Umarım bu efsaneye yakışır bir yazı olur.
  Eserin kahramanları Bekir Ve Uğur'dur.Bekir kendi halinde,askerden geldikten sonra kendi mobilya dükkanlarını işletmeye başlayan,günlerini ev-dükkan-kahvehane arasında geçiren varlıklı sayılabilecek bir ailenin oğludur.Uğur ise bambaşka bir kişiliktir.Babası,yatalak hasta olan eski zabıta memuru,annesi,kendinden yaşça çok küçük,mahallenin bıçkın delikanlılarından biri olan Cevat'ın 'dostu'dur.Bir de kahvehanede çalışan ve sürekli alay edilen küçük bir erkek kardeşi vardır.Hikayenin üçüncü ve belki de esas roller kadar aynı değerde olan diğer kahramanı Zagor'dur.
 Hikayeye gelecek olursak,herşey Uğur'un Bekir'in dükkanına halı fiyatlarını sormaya gelmesiyle başlar ve artık geri dönüşü imkansız bir yolculuğa çıkarlar.Bekir görür görmez Uğur'a aşık olur ama bunu ilk seferde değil de,daha sonra Uğur birkaç kez daha dükkana gelince daha sonra ona söyler.Ama hiçbir zaman Uğur Bekir'in bu hislerine karşılık vermez.Çünkü Uğur aslında Zagor'a (Orhan) aşıktır.Zagor,esrar,kapkaç vs. gibi suçlardan dolayı sık sık cezaevine giren biridir.(Ama daha sonra cezaevinde öyle şeyler yapar ki artık oradan çıkamaz.)
Bekir bu aşk uğruna ailesi tarafındanirincisi reddedilir,mirastan yoksun bırakılır,sayısız kere dayak yer,Uğur'un peşinden şehir şehir dolaşır,Zagor'un cezaevinden gönderdiği bir adam tarafından kurşunlanır(O arada da ailesi tarafından evlendirilir,çocuğu olur ama,bu aşk yüzünden gözü karısını bile görmez olur.)Ailesi tarafından sonra affedilse de yine de Uğur'dan vazgeçemez.Uğur hayatını pavyonlarda şarkıcılık yaparak kazandığı için şehir şehir dolaşır ve Bekir'de sırf onun yanında olabilmek için peşinden gitmektedir.Yalnız Uğur bu şehirleri seçerken Zagor o sırada hangi cezaevinde yatıyorsa,onun yanında olabilmek için oraları seçmektedir.Tabii o sırada ikisinin de en büyük yoldaşı esrar ve alkol olmuştur.Öyle bir durum ki,Uğur o kadar esrar bağımlısı olmuş ve sürekli kafası güzel gezmektedir.Bekir ailesinin yanına döndüğü zamanlardan birinde,Uğur'da bir adamla evlenmiştir ve o adamı da esrarı içtiği bir gece bıçaklamıştır.
 Bekir ne yaparsa yapsın nafiledir.Uğur hiçbir zaman bu aşka karşılık vermemiştir.Hatta neredeyse Bekir'den nefret etmektedir.Ama başlıktada belirttiğim gibi bu film tutkunun nirvanası olduğu için,Bekir için ne olursa olsun vazgeçmek diye birşey yoktur.Çok önemli bir nokta da şudur.Film müthiş bir 'aşk' ve 'tutku' hikayesi anlatsa da,film boyunca bu iki kelime bir kere bile telaffuz edilmemektedir.Bu durumda yönetmenin başarısı olarak görülmelidir.
Bence bu olağanüstü görsel şölende dikkat edilmesi gereken 2 sahne vardır.(Bütün sahneler güzel,o ayrı tabii).Birincisi Uğur'un Bekir'e otel koridorlarında patladığı sahne,diğeri de tabii ki final sahnesidir.Özellikle final sahnesinde Bekir'in çaresizliğini anlattığı müthiş tirad hala bu filmi benim gibi çok seven insanların ezberindedir.
Filmin oyuncularının isimlerini özellikle son bölümlerden birine bıraktım.Bekir rolünü oynayan Ufuk Bayraktar ve Uğur karakterine hayat veren Vildan Atasever belki de hayatlarının en iyi oyunculuklarını bu filmde sergilemişlerdir.(Bu arada bu iki isim lisede yanyana sınıflardadırlar ve filmin çekimlerinde tesadüf sonucu konuşurken lafı geçince öğrenmişlerdir)Özellikle Ufuk Bayraktar için ayrı birkaç cümle söylemek istiyorum.Filmin çekimlerinin yapıldığı yerde babasının çay bahçesini işletirken yönetmen tarafından keşfedildiğinde hiç bir oyunculuk deneyimi yoktu.Ama yönetmen tarafından o kadar iyi hazırlatılmıştır ki role,sanki yılların usta bir oyucusuymuş gibi üstesinden gelmiştir.

Son paragrafı da tabii ki bu filmin ve ülkenin en iyi yönetmenlerinden biri olan Zeki demirkubuz'a ayırdım.Herkesin kabul ettiği bir gerçek vardır ki,Türkiye'de Zeki Demirkubuz sineması diye bir gerçek vardır.Bu şu demektir:Gerçekten sinemayı seven birine en sevdiğiniz filmleri sayarmısınız dediğinde mutlaka bir filminin adını söyler,hangi oyuncuyla ropörtaj yapılırsa yapılsın mutlaka çalışmak istedikleri yönetmen isimleri arasında adı geçer.Tabii filmlerinin bu kadar iyi olmasının bence iki sebebi vardır.Birincisi, senaryo-yönetim-kurgu üçlüsünün kendisi tarafından yapılması,diğeri de doğru oyuncularla müthiş hikaye anlatımıdır.Filmin yapıldığı 2006 yılında ve daha sonraki senelerde bu filmle Türkiye'deki ve uluslararası festivallerde sayısız ödül almıştır.En son filmi Kıskanmak ile beni ve birçok hayranını hayal kırıklığına uğratsa da,2012 sonbaharında görücüye çıkacak olan Yeraltı filmi ile tekrar bildiğimiz Zeki Demirkubuz ustalığını bizlere aktaracağına eminim.

Yoksul nerdesin lan?

Kemal Sunal bir çok insanın ortak fikrine göre ülkemizin gelmiş geçmiş en iyi erkek komedi oyuncusudur.Oynamış olduğu filmler,bugün bile gösterildiği kanallarda yüksek oranda reyting alıyor,hala insanlara yüksek dozda kahkaha attırabiliyor.Mesela Kibar Feyzo,Hababam Sınıfı serisi,Korkusuz Korkak ve buna benzer bir çok film.Ama bugün onun yine çok beğenilen,bana göre kara mizahın Türkiye'deki en güzel örneklerinden biri olan Yoksul filmini yazacağım.

Hikaye(Yapım Yılı 1986) bir iş hanında,çay ocağında çalışan,adının belki de bilindiği halde kimsenin söylemediği 'Yoksul' diye seslenilen bir orta halli bir Türk insanının hikayesidir.En büyük hayali,aynı iş hanında bulunan konfeksiyon atölyesinde çalışan Leyla adındaki kızla evlenmektir.Ama Yoksul, Leyla için sadece kullanabileceği,parasını yiyebileceği saf bir adamdır.

Gelelim bu filmin neden bu kadar önemli olduğuna.En başta şunu söyleyebilirim,hikaye öyle gerçekçi anlatılıyor ki,filmi izleyen(ben de dahil) iş hanında çalışan veya iş hanı hayatını ve insanlarını iyi tanıyan birisi,her karakterde veya her olayda kendini bulabilmektedir.Bunu bu denli iyi anlatan da tabii ki gelmiş geçmiş en iyi yönetmenlerden biri olan Zeki Ökten'dir.(bknz.Çöpçüler Kralı,Pehlivan).Çünkü bence bir filmi rezil de eden,vezir de eden yönetmendir.Dünya'nın en iyi senaryosunu yazsanız,en iyi oyuncularla çalışsanız,iyi bir yönetmen değilseniz,o filmin ağırlığı altında ezilirsiniz.Tabii tam tersi de olabilir.İyi bir yönetmenseniz,hayatında set görmemiş bir insanı bile pekala bir star edasında oynatabilirsiniz.

Film'e tekrar dönecek olursak,Zeki Ökten öncelikle olağanüstü bir atmosfer sunarak izleyiciye inanılmaz bir ziyafet sunuyor.Arka planda kullanılan müzikler,iş hanının kargaşası,kullanılan karakterler vs.Söylediğim gibi,bu tür yerlerde çok çeşitli insan tipleri vardır.Hacı,çapkın,sinirli,küçük yaşta cüzii bir miktara çocuk işçiler,zenginlik hayali kuran,bunu yaparken de umudunu altılı ganyana ve loto-toto'ya bağlayan gençler ve buna benzer insan manzaraları.Bu insanların hepsini bir arada görebileceğiniz nadir yerlerden biridir bu hanlar.Görünüşte birbirine çok benzeyen,aynı zamanda birbirinden çok farklı insan manzaraları.Buranın çay ocağında çalışan insanlar,onlar için bir haberci,bir ayakçı,bir borç isteme umudu,kısacası herşeydir.Bu filmde bu düzen olağanüstü bir biçimde anlatılarak,ne kadar önemli bir film olduğunu böylece göstermiş oluyor.

Son olarak Yaman Okay(1951-1993) için bir parantez açmak isitiyorum.Türk sinema tarihi için büyük bir kazanç olan,maalesef 42 yaşında kaybettiğimiz bu oyuncu,Yoksul'un patronu olan Süleyman(Yoksul'un deyimiyle Sülüman) rolünde karşımıza çıkıyor.Faizci,işhanının odabaşı olan,aynı zamanda çay ocağının sahibi olan bu karaktere öyle bir hayat veriyor ki,filmin belki de en can alıcı karakteri olmasını sağlıyor.Ruhu şad olsun.